рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп
рдЬैрд╕े рд╣рдо рдЕрдкрдиा рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╣ैं, рдаीрдХ
рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЬिрддрдиे рд╢рдм्рдж рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЙрдирдХा рднी рдкрд░िрдЪрдп
рд╣ुрдЖ рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЬो рд╢рдм्рдж рд╣ोрддे рд╣ैं,рдЙрди्рд╣ें
‘рдкрдж’ рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЙрди рдкрджों рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджेрдиा ‘рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп’
рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рдоें рдХिрд╕ी рдкрдж рдХा рдкूрд░्рдг рд╡्рдпाрдХрд░рдгिрдХ рдкрд░िрдЪрдп рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡्рдпाрдХрд░рдгिрдХ рдкрд░िрдЪрдп рд╕े рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ै-- рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдЙрд╕ рдкрдж рдХी рд╕्рдеिрддि рдмрддाрдиा , рдЙрд╕рдХा рд▓िंрдЧ , рд╡рдЪрди , рдХाрд░рдХ рддрдеा рдЕрди्рдп рдкрджों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдмंрдз рдмрддाрдиा।
рдкрдж рдкाँрдЪ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं- рд╕ंрдЬ्рдЮा , рд╕рд░्рд╡рдиाрдо , рд╡िрд╢ेрд╖рдг , рдХ्рд░िрдпा рддрдеा рдЕрд╡्рдпрдп । рдЗрди рд╕рднी рдкрджों рдХा рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рд╣рдоें рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдмिрди्рджुрдУं рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп
рд╕ंрдЬ्рдЮा
•
рд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдЪрдХ
-Proper Noun- рд░ाрдо, рд╕ूрд░рдд,
•
рдЬाрддिрд╡ाрдЪрдХ
-Common Noun- рд╕ैрдиिрдХ, рдЫाрдд्рд░, рд▓рдХреЬी ,рд╕ोрдиा
•
рднाрд╡рд╡ाрдЪрдХ
- Abstract Noun- рд╕ुрдЦ, рджुःрдЦ,рдмрдЪрдкрди ,рдоोрдЯाрдкा
рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП :--
1.рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХा рднेрдж
2.рд▓िंрдЧ
3.рд╡рдЪрди
4.рдХाрд░рдХ
5.рдХ्рд░िрдпा рдХे рд╕ाрде рдкрдж рдХा рд╕ंрдмंрдз
рдЬैрд╕े- рд░ाрдзा рдкрдд्рд░ рд▓िрдЦрддी рд╣ै।
рд░ाрдзा --
рд╡्рдпрдХ्рддिрд╡ाрдЪрдХ рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ, рдПрдХрд╡рдЪрди,
рдХрд░्рддा рдХाрд░рдХ, 'рд▓िрдЦрддी рд╣ै' рдХ्рд░िрдпा
рдХा рдХрд░्рддा।
рдкрдд्рд░ -- рдЬाрддिрд╡ाрдЪрдХ , рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ , рдПрдХрд╡рдЪрди , рдХрд░्рдордХाрд░рдХ , ‘рд▓िрдЦрддी рд╣ै’ рдХ्рд░िрдпा рдХा рдХрд░्рдо।
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рдкрдд्рд░ -- рдЬाрддिрд╡ाрдЪрдХ , рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ , рдПрдХрд╡рдЪрди , рдХрд░्рдордХाрд░рдХ , ‘рд▓िрдЦрддी рд╣ै’ рдХ्рд░िрдпा рдХा рдХрд░्рдо।
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рд╕рд░्рд╡рдиाрдо -
Pronoun
•
рдкुрд░ुрд╖рд╡ाрдЪрдХ -Personal - рдоैं, рд╡рд╣, рддुрдо
•
рдиिрд╢्рдЪрдпрд╡ाрдЪрдХ- Demonstrative-рдпрд╣,рдпे,
•
рдЕрдиिрд╢्рдЪрдпрд╡ाрдЪрдХ- Indefinite - рдХोрдИ,рдХुрдЫ
•
рдк्рд░рд╢्рдирд╡ाрдЪрдХ -Interrogative -рдХौрди, рдХ्рдпा
•
рд╕ंрдмंрдз рд╡ाрдЪрдХ
-Relative-рдЬो-рд╕ो, рдЬैрд╕े, рдЬिрд╕рдХी
•
рдиिрдЬ рд╡ाрдЪрдХ -Reflexive-рд╕्рд╡рдпं, рдЕрдкрдиा
рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп
рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП:-
1.рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХा рднेрдж рдЙрдкрднेрдж
2.рд▓िंрдЧ
3.рд╡рдЪрди
4.рдХाрд░рдХ
5.рдХ्рд░िрдпा рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдмंрдз
рдЬैрд╕े- 1. рджेрд╡рд▓ рдиे рдЙрд╕े рдмрд╣ुрдд рдоाрд░ा।
рдЙрд╕े --рдкुрд░ूрд╖рд╡ाрдЪрдХ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо,рдЕрди्рдп рдкुрд░ूрд╖,рдЙрднрдп рд▓िंрдЧ,рдПрдХрд╡рдЪрди,рдХрд░्рдо рдХाрд░рдХ,‘рдоाрд░ा’ рдХ्рд░िрдпा рдХा рдХрд░्рдо।
2 .рдоेрдШा рдФрд░ рд╣рдо рдоेрд▓ा рджेрдЦрдиे рдЧрдП।
рд╣рдо - рдкुрд░ूрд╖рд╡ाрдЪрдХ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо,рдЙрдд्рддрдо рдкुрд░ूрд╖,рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ, рдмрд╣ुрд╡рдЪрди, рдХрд░्рддा рдХाрд░рдХ ‘рджेрдЦрдиे рдЧрдП’ рдХ्рд░िрдпा рдХा рдХрд░्рддा।
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рд╡िрд╢ेрд╖рдг
•
рдЧुрдгрд╡ाрдЪрдХ-Qualitative-рд╕ाрдл,рдЧрди्рджा ,рд▓ाрд▓ рдЧोрд▓ рдЬाрдкाрдиी рдХрдордЬोрд░
•
рдкрд░िрдоाрдг рд╡ाрдЪрдХ-Quantity-рдЪाрд░ рд▓ीрдЯрд░ рджрд╕ рдоीрдЯрд░, рдеोрдбा рдХрдкреЬा ,рддрдиिрдХ
рдвेрд░
•
рд╕ंрдЦ्рдпा рдмोрдзрдХ-Number-рдЪाрд░ рд▓ोрдЧ, рджрд░्рдЬрди,рдХрдИ рд▓ोрдЧ, рдеोреЬे рд▓ोрдЧ
•
рд╕ाрд░्рд╡рдиाрдоिрдХ-Pronominal, рдпрд╣, рд╡рд╣ (рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХे рдкрд╣рд▓े)
рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдпрд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП:-
1.рднेрдж,рдЙрдкрднेрдж
2.рд▓िंрдЧ
3.рд╡рдЪрди
4.рдХाрд░рдХ
5.рд╡िрд╢ेрд╖्рдп
рдЬैрд╕े-
1.рд╡िрдХ्рдХी рдкрд╣рд▓ी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдкреЭрддा рд╣ै।
*рдкрд╣рд▓ी- рд╕ंрдЦ्рдпाрд╡ाрдЪрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг , рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕ंрдЦ्рдпाрд╡ाрдЪрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ , рдПрдХрд╡рдЪрди , рдЕрдзिрдХрд░рдг рдХाрд░рдХ, ‘рдХрдХ्рд╖ा’ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖рдг |
2. рдпрд╣ рдкुрд╕्рддрдХ рд░ाрдЬ рдХी рд╣ै।
* рдпрд╣ - рд╕ाрд░्рд╡рдиाрдоिрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг,рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ, рдПрдХрд╡рдЪрди,‘рдкुрд╕्рддрдХ’ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖рдг।
3. рд░ाрдЬ рдмрд╣ुрдд рд╢ैрддाрди рд▓реЬрдХा рд╣ै।
*рдмрд╣ुрдд рдк्рд░рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ, рдПрдХрд╡рдЪрди, рдХрд░्рдордХाрд░рдХ, ‘рд╢ैрддाрди’ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖рдг ।
*рд╢ैрддाрди- рдЧुрдгрд╡ाрдЪрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рдкुрд▓्рд▓िंрдЧ, рдХрд░्рдордХाрд░рдХ, ‘рд▓реЬрдХा’ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖рдг ।
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рдХ्рд░िрдпा
рдХрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░
рдХрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░
•
рдЕрдХрд░्рдордХ-рд░ोрдиा, рд╣ँрд╕ाрдиा ,рдЯेрд░рдиा, рдмैрдардиा
•
рд╕рдХрд░्рдордХ- рдкीрдиा ,рдзोрдиा, рд▓िрдЦрдиा
•
рд░рдЪрдиा рдХा рдЖрдзाрд░
•
рд╕ंрдпुрдХ्рдд - рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै, рдмुрд▓ा рд░рд╣ी рд╣ै
•
рдк्рд░ेрд░рдгाрд░्рдердХ - рд▓िрдЦрд╡ाрдиा, рдмुрд▓рд╡ाрдиा, рдзुрд▓рд╡ाрдиा
•
рдкूрд░्рд╡рдХाрд▓िрдХ - рдЦाрдХрд░, рднाрдЧрдХрд░ рджेрдЦрдХрд░
•
рдиाрдордзाрддु - рдЯрдХрд░ाрдиा, рд▓рддिрдпाрдиा, рдмрддिрдпाрдиा
рдХ्рд░िрдпा рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп
рдХ्рд░िрдпा рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП:-
1.рднेрдж (рдХрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░)
2.рд▓िंрдЧ
3.рд╡рдЪрди
4.рдзाрддु
5.рдХाрд▓
6.рдХрд░्рддा рдХा рд╕ंрдХेрдд
рдЬैрд╕े -
1 . рд░ेрдЦा рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦрддी рд╣ै।
*рд▓िрдЦрддी рд╣ै - рд╕рдХрд░्рдордХрдХ्рд░िрдпा, рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ, рдПрдХрд╡рдЪрди, ‘рд▓िрдЦ’рдзाрддु, рд╡рд░्рддрдоाрдирдХाрд▓, рд╕्рдиिрдЧрдзा рдЗрд╕рдХी рдХрд░्рддा
рдХ्рд░िрдпा рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП:-
1.рднेрдж (рдХрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░)
2.рд▓िंрдЧ
3.рд╡рдЪрди
4.рдзाрддु
5.рдХाрд▓
6.рдХрд░्рддा рдХा рд╕ंрдХेрдд
рдЬैрд╕े -
1 . рд░ेрдЦा рдиिрдмंрдз рд▓िрдЦрддी рд╣ै।
*рд▓िрдЦрддी рд╣ै - рд╕рдХрд░्рдордХрдХ्рд░िрдпा, рд╕्рдд्рд░ीрд▓िंрдЧ, рдПрдХрд╡рдЪрди, ‘рд▓िрдЦ’рдзाрддु, рд╡рд░्рддрдоाрдирдХाрд▓, рд╕्рдиिрдЧрдзा рдЗрд╕рдХी рдХрд░्рддा
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рдЕрд╡्рдпрдп
рдЕрд╡्рдпрдп : рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдпрдмोрдзрдХ (рдпोрдЬрдХ)
рд╡्рдпрдп : рд╕ंрдмंрдзрдмोрдзрдХ
рдЕрд╡्рдпрдп : рд╡िрд╕्рдордпाрджिрдмोрдзрдХ
рдЕрд╡्рдпрдп : рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдЕрд╡्рдпрдп : рд╡िрд╕्рдордпाрджिрдмोрдзрдХ
•рдиिрдкाрдд
рд╡्
рдЕрд╡्рдпрдп :
рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП :--
1.рднेрдж
2.рдЙрдкрднेрдж
3.рд╡िрд╢ेрд╖्рдп-рдХ्рд░िрдпा рдХा рдиिрд░्рджेрд╢।
рдЬैрд╕े- рд░ीрддिрдХा рд░ोрдЬ рд╕рд╡ेрд░े рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЯрд╣рд▓рддी рд╣ै।
1. рд░ोрдЬ рд╕рд╡ेрд░े-рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рдХाрд▓рд╡ाрдЪрдХ рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг, ‘рдЯрд╣рд▓рддी рд╣ै’ рдХ्рд░िрдпा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖рдг
2 .рдзीрд░े рдзीрд░े-рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг, рд░ीрддिрд╡ाрдЪрдХ рдХ्рд░िрдпा рд╡िрд╢ेрд╖рдг, ‘рдЯрд╣рд▓рддी рд╣ै’ рдХ्рд░िрдпा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдмрддाрддा рд╣ै।
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рдЕрд╡्рдпрдп : рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдпрдмोрдзрдХ (рдпोрдЬрдХ)
рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдпрдмोрдзрдХ рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП :--
1.рднेрдж
2.рдЙрдкрднेрдж
3.рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╢рдм्рдж рдЕрдерд╡ा рд╡ाрдХ्рдп
рдЬैрд╕े- 1.рдЗрд╢िрдХा рдФрд░ рдХिрд░рдг рднाрдИ-рдмрд╣рди рд╣ैं।
* рдФрд░- рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдпрдмोрдзрдХ рдЕрд╡्рдпрдп, рд╕рдоाрдзिрдХрд░рдг рдпोрдЬрдХ, ‘рдЗрд╢िрдХा рдФрд░ рдХिрд░рдг рд╢рдм्рджों рдХो рдоिрд▓ा рд░рд╣ा рд╣ै।
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рдЕрд╡्рдпрдп : рд╕ंрдмंрдзрдмोрдзрдХ
рд╕ंрдмंрдзрдмोрдзрдХ рдХा рдкрдж рдкрд░िрдЪрдп рджेрддे рд╕рдордп рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрдиी рдЪाрд╣िрдП।
1.рднेрдж
2.рдкрджों/рдкрджрдмंрдзों/рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ों рд╕े рд╕ंрдмंрдз рдХा рдиिрд░्рджेрд╢
рдЬैрд╕े- 1.рд╣рдоाрд░े рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рдкीрдЫे рдЦेрд▓ рдХा рдоैрджाрди рд╣ै।
* рдХे рдкीрдЫे - рд╕ंрдмंрдзрдмोрдзрдХ рдЕрд╡्рдпрдп, рд╕्рдеाрдирд╡ाрдЪрдХ, ‘рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп’ рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЕрди्рдп рд╢рдм्рджों рд╕े рдЬोреЬрдиे рд╡ाрд▓ा।
2. рдЪोрдЯ рдХे рдХाрд░рдг рд░ाрд╣ुрд▓ рдЦреЬा рднी рдирд╣ीं рд╣ो рдкा рд░рд╣ा ।
* рдХे рдХाрд░рдг- рд╕ंрдмंрдзрдмोрдзрдХ рдЕрд╡्рдпрдп,рдХाрд░рдг рд╕ूрдЪрдХ,‘рдЪोрдЯ’ рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЕрди्рдп рд╢рдм्рдж рд╕े рдЬोреЬрддा рд╣ै।
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
рдЕрд╡्рдпрдп : рд╡िрд╕्рдордпाрджिрдмोрдзрдХ
1.рднेрдж
2.рдЙрдкрднेрдж
3.рд╕ूрдЪрдХ-рднाрд╡
рдЬैрд╕े- 1.рд╢ाрдмाрд╢ ! рдмिрдЯ्рдЯू рдиे рддो рдХрдоाрд▓ рдХрд░ рджिрдпा।
* рд╢ाрдмाрд╢ ! - рдЕрд╡्рдпрдп , рд╡िрд╕्рдордпाрджिрдмोрдзрдХ - - рдЕрд╡्рдпрдп, рд╣рд░्рд╖ рд╕ूрдЪрдХ |
2 .рд╣ाрдп ! рдмाреЭ рдиे рддो рд╕рдм рдХुрдЫ рдбूрдмो рджिрдпा।
*.рд╣ाрдп ! -рдЕрд╡्рдпрдп, рд╡िрд╕्рдордпाрджिрдмोрдзрдХ,рд╢ोрдХ рд╕ूрдЪрдХ |