рд╕ोрдорд╡ाрд░, 26 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖंрджोрд▓рди



*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рд╡िрдирдп рдЕрд╡рдЬ्рдЮा рдЖंрджोрд▓рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрдм рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1930*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рд╣рдд्рдпाрдХांрдб рдХिрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд░ौрд▓ेрдХ्рдЯ рдПрдХ्рдЯ рд╡िрд░ोрдз*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЖंрджोрд▓рди рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1905*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╣ोрдо рд░ूрд▓ рд▓ीрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХिрд╕рдиे рдХी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ рдФрд░ рдПрдиी рдмेрд╕ेंрдЯ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЦिрд▓ाрдлрдд рдЖंрджोрд▓рди рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рджांрдбी рдпाрдд्рд░ा рдХрд╣ाँ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕ाрдмрд░рдорддी рдЖрд╢्рд░рдо*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдХो рдХिрд╕ рдХेрд╕ рдоें рдлांрд╕ी рджी рдЧрдИ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд▓ाрд╣ौрд░ рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рдХेрд╕*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЪंрдкाрд░рдг рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдиीрд▓ рдХी рдЦेрддी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмाрд░рдбोрд▓ी рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХिрд╕рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмंрдЧाрд▓ рд╡िрднाрдЬрди рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдХौрди-рд╕ा рдЖंрджोрд▓рди рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЖंрджोрд▓рди*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдирдордХ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХрдм рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: 12 рдоाрд░्рдЪ 1930*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрдиुрд╢ीрд▓рди рд╕рдоिрддि рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд╣ाँ рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмंрдЧाрд▓*

рд╢рдиिрд╡ाрд░, 17 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рднाрд░рддीрдп рд░ाрдЬ्рдп рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдкрдиाрдо



*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рддाрдЬ рдирдЧрд░ी рдХा рдк्рд░рджेрд╢*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХा рдЙрдкрдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХा рд░ाрдЬ्рдп*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЙрдж्рдпोрдЧों рдХा рд░ाрдЬ्рдп*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмिрд╣ाрд░ рдХा рдЙрдкрдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЬ्рдЮाрди рдХी рднूрдоि*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоंрджिрд░ों рдХा рд░ाрдЬ्рдп*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдХेрд░рд▓ рдХो рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЕрдкрдиी рднूрдоि (God’s Own Country)*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рдЙрдкрдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕ंрддों рдХी рднूрдоि*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХी рднूрдоि*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рджेрд╡рднूрдоि*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдоेрдШाрд▓рдп рдХा рдЙрдкрдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмाрджрд▓ों рдХा рдШрд░*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЙрдЧрддे рд╕ूрд░्рдп рдХी рднूрдоि*  

*рдмрд╕ 1 Like ❤️ рдЪाрд╣िрдП......* ✅

yantra

Heat & Thermodynamics

*1. рдКрд╖्рдоा рдХी SI рдЗрдХाрдИ рдХ्рдпा рд╣ै? / What is the SI unit of heat?*
ЁЯСЙ рдЬूрд▓ (Joule)


*2. рддाрдкрдоाрди рдоाрдкрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдпंрдд्рд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै? / Which instrument is used to measure temperature?*
ЁЯСЙ рдерд░्рдоाрдоीрдЯрд░ (Thermometer)


*3. рдКрд╖्рдоा рд╕ंрдЪрд░рдг рдХे рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं? / How many types of heat transfer are there?*
ЁЯСЙ рддीрди – рд╕ंрдЪрд░рдг, рд╕ंрд╡рд╣рди, рд╡िрдХिрд░рдг / Three – Conduction, Convection, Radiation


*4. рдЬрд▓ рдХा рдХ्рд╡рдердиांрдХ (Boiling point) рдХिрддрдиा рд╣ोрддा рд╣ै? / What is the boiling point of water?*
ЁЯСЙ 100°C (рд╕рдоुрдж्рд░ рддрд▓ рдкрд░ / at sea level)


*5. рдХिрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдКрд╖्рдоा рдоाрдз्рдпрдо рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ोрддी? / Which mode of heat transfer requires no medium?*
ЁЯСЙ рд╡िрдХिрд░рдг (Radiation)


*6. рдерд░्рдоोрдбाрдпрдиाрдоिрдХ рдХा рдк्рд░рдердо рдиिрдпрдо рдХ्рдпा рд╣ै? / What is the First Law of Thermodynamics?*
ЁЯСЙ рдКрд░्рдЬा рди рддो рдЙрдд्рдкрди्рди рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै рди рдирд╖्рдЯ, рдХेрд╡рд▓ рд░ूрдк рдмрджрд▓рддी рд╣ै / Energy can neither be created nor destroyed, only transformed


*7. рдаोрд╕ рд╕े рд╕ीрдзे рдЧैрд╕ рдмрдирдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХ्рдпा рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै? / What is the process of direct conversion of solid into gas called?*
ЁЯСЙ рдЙрд░्рдз्рд╡рдкाрддрди (Sublimation)


*8. рддाрдкीрдп рдк्рд░рд╕ाрд░ (Thermal expansion) рдХिрд╕ рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै? / Thermal expansion occurs due to?*
ЁЯСЙ рддाрдкрдоाрди рдмрдв़рдиे рдкрд░ рдХрдгों рдХा рдлैрд▓ाрд╡ / Expansion of particles when temperature increases


*9. рдкाрдиी рдХा рдШрдирдд्рд╡ рдЕрдзिрдХрддрдо рдХिрд╕ рддाрдкрдоाрди рдкрд░ рд╣ोрддा рд╣ै? / At what temperature is the density of water maximum?*
ЁЯСЙ 4°C


*10. рд░ेрдл्рд░िрдЬрд░ेрдЯрд░ рдХिрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рд╣ै? / Refrigerator works on which principle?*
ЁЯСЙ рдКрд╖्рдоा рдХे рд╕्рдеाрдиांрддрд░рдг / Transfer of heat (Cooling by heat removal)

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 15 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рдХुрдЫ рдк्рд░рдоुрдЦ рднाрд░рдд рдХे рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдмрдб़ा рд▓ंрдмा рдПрд╡ं рдКंрдЪा рд╕्рдеाрди


1. рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди.                *рднाрд░рдд рд░рдд्рди* 

2. рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╡ीрд░рддा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░.                 *рдкрд░рдорд╡ीрд░ рдЪрдХ्рд░* 

3. рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдЭीрд▓ (рддाрдЬे рдкाрдиी рдХी).    *рд╡ूрд▓рд░ рдЭीрд▓* 
                                                               

4. рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдЭीрд▓ (рдЦाрд░े рдкाрдиी рдХी)     *рдЪिрд▓рдХा рдЭीрд▓* 

5. рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдЭीрд▓ (рдоाрдирд╡рдиिрд░्рдоिрдд)      *рдЧोрд╡िрди्рдж рд╡рд▓्рд▓рдн рдкंрдд рд╕ाрдЧрд░ (рд░िрд╣рди्рдж рдмाँрдз)* 

6. рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдорд╕्рдЬिрдж.                       *рдЬाрдоा рдорд╕्рдЬिрдж (рджिрд▓्рд▓ी)* 

7. рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдЧुрдо्рдмрдЬ                           *рдЧोрд▓ рдЧुрдо्рдмрдЬ (рдмीрдЬाрдкुрд░)* 

8. рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдЪिреЬिрдпाрдШрд░.                *рдЬुрд▓ोрдЬिрдХрд▓ рдЧाрд░्рдбрди (рдХोрд▓рдХाрддा)* 

09. рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп.               *рднाрд░рддीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп (рдХोрд▓рдХाрддा)* 

10. рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдЧुрдлा рдоंрджिрд░.               *рдХैрд▓ाрд╢ рдоंрджिрд░, рдПрд▓ोрд░ा* *рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░* 

11. рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдкрд╢ु рдоेрд▓ा.           *рд╕ोрдирдкुрд░* *(рдмिрд╣ाрд░)* 

12. рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рдирджी рдж्рд╡ीрдк.           *рдоाрдЬुрд▓ी рдж्рд╡ीрдк* 

13. рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмा рдмाँрдз.                *рд╣ीрд░ाрдХुрдг्рдб* *рдмाँрдз (рдУрдбिрд╢ा)* 

14. рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рдирд╣рд░.                *рдЗрди्рджिрд░ा* *рдЧांрдзी рдирд╣рд░( рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди)* 

15. рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рдЪोрдЯी.                *рдХाрд░ाрдХोрд░рдо-2 / K-2 (8611 рдоी.)* 

16. рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪा рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд.         *рдЧрд░рд╕ोрдк्рдкा рдЬрд▓рдк्рд░рдкाрдд*

рдмुрдзрд╡ाрд░, 7 рдЬрдирд╡рд░ी 2026

рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд 15 рдк्рд░рд╢्рди



*рдк्рд░рд╢्рди:* IPL рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрдм рд╣ुрдИ рдеी?  
рдЙрдд्рддрд░: *2008 рдоें*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी рдиे рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рдЯेрд╕्рдЯ рд╢рддрдХ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдмрдиाрдпा?  
рдЙрдд्рддрд░: *рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* ICC рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
рдЙрдд्рддрд░: *рджुрдмрдИ, UAE*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рдмрд╕े рддेрдЬ़ 10,000 рд░рди ODI рдоें рдХिрд╕рдиे рдмрдиाрдП рд╣ैं?  
рдЙрдд्рддрд░: *рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рдиे рдкрд╣рд▓ा T20 рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдХिрд╕рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЦेрд▓ा рдеा?  
рдЙрдд्рддрд░: *рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рдЪिрди рддेंрджुрд▓рдХрд░ рдиे рдХिрддрдиे рд╢рддрдХ рдмрдиाрдП рд╣ैं рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें?  
рдЙрдд्рддрд░: *100 рд╢рддрдХ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд░рди ODI рдоें рдХिрд╕ рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ़ рдиे рдмрдиाрдП рд╣ैं?  
рдЙрдд्рддрд░: *рд╕рдЪिрди рддेंрджुрд▓рдХрд░*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдзोрдиी рдХी рдХрдк्рддाрдиी рдоें рднाрд░рдд рдиे рдХिрддрдиे ICC рдЯ्рд░ॉрдлी рдЬीрддी рд╣ैं?  
рдЙрдд्рддрд░: *3*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдЯेрд╕्рдЯ рдХрдк्рддाрди рдХौрди рдеे?  
рдЙрдд्рддрд░: *рд╕ी. рдХे. рдиाрдпрдбू*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк 2022 рдХिрд╕рдиे рдЬीрддा?  
рдЙрдд्рддрд░: *рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* IPL рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд░рди рдХिрд╕рдиे рдмрдиाрдП рд╣ैं?  
рдЙрдд्рддрд░: *рд╡िрд░ाрдЯ рдХोрд╣рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* T20 рдЗंрдЯрд░рдиेрд╢рдирд▓ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╢рддрдХ рдХिрд╕рдиे рдоाрд░ा?  
рдЙрдд्рддрд░: *рд╕ुрд░ेрд╢ рд░ैрдиा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЯेрд╕्рдЯ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рджोрд╣рд░ा рд╢рддрдХ рдоाрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рд╣ै?  
рдЙрдд्рддрд░: *рдоिрдеाрд▓ी рд░ाрдЬ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк 2023 рдХा рдлाрдЗрдирд▓ рдХрд╣ाँ рд╣ुрдЖ рдеा?  
рдЙрдд्рддрд░: *рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж (рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рд╕्рдЯेрдбिрдпрдо)*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рдиे рдХिрддрдиी рдмाрд░ рдХ्рд░िрдХेрдЯ рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рдЬीрддा рд╣ै?  
рдЙрдд्рддрд░: *рджो рдмाрд░ (1983, 2011)*

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 19 рджिрд╕ंрдмрд░ 2025

рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдердо рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬ्рдЮाрди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░


ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –1 рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХौрди рдеे ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдкंрдбिрдд рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ु* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –2 рднाрд░рдд рдХा рдк्рд░рдердо рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХौрди рдеा ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рд▓ॉрд░्рдб рд╡िрд▓िрдпрдо рдмेंрдЯिрдХ* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –3 рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдХौрди рдеे?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рд╣ीрд░ाрд▓ाрд▓ рдЬे. рдХाрдиिрдпा* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –4 рд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рдк्рд░рдердо рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХौрди рдеे ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдЧрдгेрд╢ рд╡ाрд╕ुрджेрд╡ рдоाрд╡рд▓ंрдХрд░* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –5 рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рдеीं ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдиीрд░рдЬा рднрдиोрдЯ* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –6 рд╕ंрдШ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ ( рдпूрдкीрдПрд╕рд╕ी ) рдХी рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХौрди рдеीं ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рд░ोрдЬ рдоिрд▓िрдпрди рдмैрде्рдпू* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –7 рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рд╣ै ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдЖрд╢ाрдкूрд░्рдгा рджेрд╡ी* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –8 рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХौрди рдеे ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдбॉ. рд░ाрдЬेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –9 рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдердо рдЙрдк – рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХौрди рдеे ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдбॉ. рд╕рд░्рд╡рдкрд▓्рд▓ी рд░ाрдзाрдХृрд╖्рдгрди* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –10 рднाрд░рдд рдХी рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рд╢्рд░ीрдорддी рдк्рд░рддिрднा рджेрд╡ी рд╕िंрд╣ рдкाрдЯिрд▓*

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –11 рдЗंрдЧ्рд▓िрд╢ рдЪैрдирд▓ рдХो рдкाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдиाрдЧрд░िрдХ рдХौрди рдеे ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдоिрд╣िрд░ рд╕ेрди* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –12 рдЗंрдЧ्рд▓िрд╢ рдЪैрдирд▓ рдкाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рдеीं ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдЖрд░рддी рд╕ाрд╣ा* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –13 рдУрд▓ंрдкिрдХ рдоें рдкрджрдХ рдЬीрддрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рдеीं ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдХрд░्рдгрдо рдорд▓्рд▓ेрд╢्рд╡рд░ी* 

ЁЯЫЯ рдк्рд░рд╢्рди –14 рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдердо рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рдеीं ?
 *рдЙрдд्рддрд░ – рдХрд▓्рдкрдиा рдЪाрд╡рд▓ा ( рдЕрдоेрд░िрдХी рдиाрдЧрд░िрдХ )* 

рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдХे рдЙрдкрдиाрдо


*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рдХो рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдиेрддाрдЬी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдХा рдЙрдкрдиाрдо рдХ्рдпा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╢рд╣ीрдж-рдП-рдЖрдЬ़рдо*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд▓ोрдХрдоाрди्рдп*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рдЖрдЬ़ाрдж рдиे рдХौрди рд╕ा рдиाрдо рд░рдЦा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдЬ़ाрдж*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд▓ाрд▓ा рд▓ाрдЬрдкрдд рд░ाрдп рдХो рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдкंрдЬाрдм рдХेрд╕рд░ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ рдХो рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЭाँрд╕ी рдХी рд░ाрдиी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рд░ोрдЬिрдиी рдиाрдпрдбू рдХो рдХ्рдпा рдЙрдкрдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдиाрдЗрдЯिंрдЧेрд▓ рдСрдл рдЗंрдбिрдпा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдХो рдХिрд╕ рдЙрдкрдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмाрдкू*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░ोрд░ा рд╕िंрд╣ рдХो рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдЕрд░ोрд░ा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд░ाрдЬрдЧुрд░ु рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╢िрд╡рд░ाрдо рд╣рд░ि рд░ाрдЬрдЧुрд░ु*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмрдЯुрдХेрд╢्рд╡рд░ рджрдд्рдд рдХो рдХिрд╕рдХे рд╕ाрде рдЬेрд▓ рд╣ुрдИ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рднрдЧрдд рд╕िंрд╣*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЦुрджीрд░ाрдо рдмोрд╕ рдХिрд╕ рдЙрдо्рд░ рдоें рд╢рд╣ीрдж рд╣ुрдП рдеे?  
*рдЙрдд्рддрд░: 18 рд╡рд░्рд╖*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдиेрддाрдЬी рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рдиे рдХौрди-рд╕ी рд╕ेрдиा рдмрдиाрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдЬ़ाрдж рд╣िंрдж рдл़ौрдЬ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╡िрдиाрдпрдХ рджाрдоोрджрд░ рд╕ाрд╡рд░рдХрд░ рдХो рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЧрдпा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╡ीрд░ рд╕ाрд╡рд░рдХрд░*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдорджрдирд▓ाрд▓ рдзींрдЧрд░ा рдиे рдХिрд╕े рдЧोрд▓ी рдоाрд░ी рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдХрд░्рдЬ़рди рд╡ाрдпрд▓ी*

рдмुрдзрд╡ाрд░, 17 рджिрд╕ंрдмрд░ 2025

рдк्рд░рдоुрдЦ рдЦेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी

* *✨ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЦेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░ी ✨*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдЦेрд▓ рд░рдд्рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЕрдм рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоेрдЬрд░ рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдЦेрд▓ рд░рдд्рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЦेрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЖрдЬीрд╡рди рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рдХे рд▓िрдП*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдж्рд░ोрдгाрдЪाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХिрд╕े рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХोрдЪ рдХो*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрдм рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1961*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЦेрд▓ рд░рдд्рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрдм рд╣ुрдИ?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1991-92*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЦेрд▓ рд░рдд्рди рдХिрд╕े рдоिрд▓ा рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╡िрд╢्рд╡рдиाрдерди рдЖрдиंрдж*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрдм рд╣ुрдИ?  
*рдЙрдд्рддрд░: 2002*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдпुрд╡ा рдоाрдорд▓े рдФрд░ рдЦेрд▓ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЦेрд▓ рд░рдд्рди рдкाрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХौрди рдеीं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдХрд░्рдгрдо рдорд▓्рд▓ेрд╢्рд╡рд░ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдж्рд░ोрдгाрдЪाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╡िрдЬेрддा рдХौрди рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмी. рдмी. рдиंрджी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдз्рдпाрдирдЪंрдж рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХिрд╕ рдЦेрд▓ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╣ॉрдХी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░्рдЬुрди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдкाрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдХौрди рдеीं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдПрдиी рдмेрд╕ेрди्рдЯ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдж्рд░ोрдгाрдЪाрд░्рдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдоें рдХिрддрдиी рдирдХрдж рд░ाрд╢ि рджी рдЬाрддी рд╣ै (2024 рддрдХ)?  
*рдЙрдд्рддрд░: ₹15 рд▓ाрдЦ*

*ЁЯла рдмрд╕ 1 ЁЭРЛЁЭРвЁЭРдЁЭРЮ ❤️ рдЪाрд╣िрдП*

рдмुрдзрд╡ाрд░, 10 рджिрд╕ंрдмрд░ 2025

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп*

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХौрди рд╕ा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕ाрд▓ाрд░ рдЬंрдЧ рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдк्рд░िंрд╕ рдСрдл рд╡ेрд▓्рд╕ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХा рдирдпा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЫрдд्рд░рдкрддि рд╢िрд╡ाрдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рд╡ाрд╕्рддु рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж (ISRO рдж्рд╡ाрд░ा)*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЗंрдбिрдпрди рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдХोрд▓рдХाрддा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдиेрд╣рд░ू рддाрд░ाрдоंрдбрд▓ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоुंрдмрдИ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд░ेрд▓рд╡े рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЧांрдзी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕ाрдмрд░рдорддी рдЖрд╢्рд░рдо, рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЬрд╡ाрд╣рд░рд▓ाрд▓ рдиेрд╣рд░ू рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрдзुрдиिрдХ рдХрд▓ा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрдирдЧрдв़ рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рднрд╡рди рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рднोрдкाрд▓*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╡ीрд░ рд╕ाрд╡рд░рдХрд░ рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоुंрдмрдИ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдо्рдпूрдЬिрдпрдо рдСрдл рдХ्рд░ाрдЗрдо рдПंрдб рдкрдиिрд╢рдоेंрдЯ рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд▓ाрд▓ рдХिрд▓ा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рджिрд▓्рд▓ी*

*ЁЯла рдмрд╕ 1 ЁЭРЛЁЭРвЁЭРдЁЭРЮ ❤️ рдЪाрд╣िрдП*

рд╕ोрдорд╡ाрд░, 8 рджिрд╕ंрдмрд░ 2025

рднाрд░рддीрдп рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдПँ

*рднाрд░рддीрдп рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ाрдПँ* 

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░ाрд╡рд▓ी рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рд╣्рдпाрдж्рд░ि рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХो рдФрд░ рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдкूрд░्рд╡ी рдШाрдЯ рдХिрд╕ рджिрд╢ा рдоें рдлैрд▓े рд╣ैं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рднाрд░рдд рдХे рдкूрд░्рд╡ी рддрдЯ рдХे рд╕рдоाрдиांрддрд░*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдиीрд▓рдЧिрд░ी рдкрд░्рд╡рдд рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ैं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рддрдоिрд▓рдиाрдбु, рдХेрд░рд▓ рдФрд░ рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХी рд╕ीрдоा рдкрд░*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рдЪोрдЯी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоाрдЙंрдЯ рдПрд╡рд░ेрд╕्рдЯ*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рд╕рдмрд╕े рдКँрдЪी рднाрд░рддीрдп рдЪोрдЯी рдХौрди-рд╕ी рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдХंрдЪрдирдЬंрдЧा*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рддрдкुрдб़ा рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдордз्рдп рднाрд░рдд рдоें*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╡िंрдз्рдпाрдЪрд▓ рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рд╣ोрдХрд░ рдЧुрдЬрд░рддी рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдХाрд░्рдбाрдордо рд╣िрд▓्рд╕ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╣ैं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд░рд▓*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╢‍िрд╡ाрд▓िрдХ рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХрд╣ाँ рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рд╕рдмрд╕े рдмाрд╣рд░ी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЬाрдмрд▓рдкुрд░ рдХे рдкाрд╕ рдХौрди-рд╕ी рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕рддрдкुрдб़ा рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдзौрд▓ाрдзрд░ рдкрд░्рд╡рдд рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдирдЧा рд╣िрд▓्рд╕ рдХрд╣ाँ рд╕्рдеिрдд рд╣ैं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдиाрдЧाрд▓ैंрдб*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЧाрд░ो-рдЦाрд╕ी-рдЬैंрддिрдпा рдкрд░्рд╡рдд рдХрд╣ाँ рд╣ैं?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоेрдШाрд▓рдп рдоें*  

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд░ुрдгाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рдХौрди-рд╕ी рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдкрдЯрдХोрдИ рдмुрдо рд╢्рд░ृंрдЦрд▓ा*  

*ЁЯла рдмрд╕ 1 ЁЭРЛЁЭРвЁЭРдЁЭРЮ ❤️ рдЪाрд╣िрдП*

рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░, 2 рджिрд╕ंрдмрд░ 2025

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкुрд╕्рддрдХ рд╡ рдЙрдирдХे рд▓ेрдЦрдХ

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкुрд╕्рддрдХ рд╡ рдЙрдирдХे рд▓ेрдЦрдХ

⭕ рдЕрдХрдмрд░рдиाрдоा
 *рдЕрдмुрд▓ рдлрдЬрд▓*

⭕ рдЕрд╖्рдЯाрдз्рдпाрдпी 
*рдкाрдгिрдиी*

⭕ рдЗंрдбिрдХा  
*рдоेрдЧाрд╕्рдердиीрдЬ*

⭕ рдХाрдорд╕ूрдд्рд░  
*рд╡ाрдд्рд╕्рдпाрдпрди*

⭕ рд░ाрдЬрддрд░ंрдЧिрдгी 
*рдХрд▓्рд╣рдг*

⭕ рд╕्рдкीрдб рдкोрд╕्рдЯ - 
*рд╕ोрднा-рдбे*

⭕ рдЖрдЗрдиे-рдП-рдЕрдХрдмрд░ी 
*рдЕрдмुрд▓ рдлрдЬрд▓*

⭕ рдбिрд╡ाрдЗрди рд▓ाрдИрдл 
*рд╢िрд╡ाрдирди्рдж*

⭕ рдЗрдЯрд░рдирд▓ рдЗंрдбिрдпा 
*рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी*

⭕ рдоाрдИ рдЯुрде  
*рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी*

⭕ рдоिрд▓िрди्рджрдкрди्рд╣ो 
*рдиाрдЧрд╕ेрди*

⭕ рд╢ाрд╣рдиाрдоा 
*рдлिрд░рджौрд╕ी*

⭕ рдмाрдмрд░рдиाрдоा  
*рдмाрдмрд░*

⭕ рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ 
*рдЪाрдгрдХ्рдп*

⭕ рд╣ुрдоाрдпूँрдиाрдоा 
*рдЧुрд▓рдмрджрди рдмेрдЧрдо*

⭕ рд╡िрдирдп рдкрдд्рд░िрдХा 
*рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕*

⭕ рдЧीрдд рдЧोрд╡िрди्рдж  
*рдЬрдпрджेрд╡*

⭕ рдмुрдж्рдзрдЪрд░िрддрдо 
*рдЕрд╢्рд╡рдШोрд╖*

⭕ рдпंрдЧ рдЗंрдбिрдпा 
*рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी*

⭕ рдоाрд▓рдЧुрдбी рдбेрдЬ 
*рдЖрд░режрдХेреж рдиाрд░ाрдпрдг*

⭕ рдХाрд╡्рдп рдоीрдоांрд╕ा 
*рд░ाрдЬрд╢ेрдЦрд░*

⭕ рд╣рд░्рд╖рдЪрд░िрдд 
*рд╡ाрдгрднрдЯ्рдЯ*

⭕ рд╕рдд्рдпाрд░्рде-рдк्рд░рдХाрд╢ 
*рджрдпाрдиंрдж рд╕рд░рд╕्рд╡рддी*

⭕ рдоेрдШрджूрдд 
*рдХाрд▓िрджाрд╕*

⭕ рдоुрдж्рд░ाрд░ाрдХ्рд╖рд╕ 
*рд╡िрд╢ाрдЦрджрдд्рдд*

⭕ рд╣िрддोрдкрджेрд╢ 
*рдиाрд░ाрдпрдг рдкंрдбिрдд*

⭕ рдЕंрдзा рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ 
*рд╕рдЧाрд░िрдХा рдШोрд╖*

⭕ рдЧाрдЗрдб 
*рдЖрд░режрдХेреж рдиाрд░ाрдпрдг*

⭕ рдП рд╕ूрдЯेрдмрд▓ рдмाрдп 
*рд╡िрдХ्рд░рдо рд╕ेрда*

⭕ рд▓ाрдЗрдл़ рдбिрд╡ाрдЗрди
*рдЕрд░рд╡िрди्рдж рдШोрд╖*

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 30 рдирд╡ंрдмрд░ 2025

рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖंрджोрд▓рди (Freedom Movements

* рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖंрджोрд▓рди (Freedom Movements)*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрд╕рд╣рдпोрдЧ рдЖंрджोрд▓рди рдХрдм рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1920*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднाрд░рдд рдЫोрдб़ो рдЖंрджोрд▓рди рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1942*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕рд╡िрдирдп рдЕрд╡рдЬ्рдЮा рдЖंрджोрд▓рди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрдм рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1930*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЬрд▓िрдпांрд╡ाрд▓ा рдмाрдЧ рд╣рдд्рдпाрдХांрдб рдХिрд╕ рдЖंрджोрд▓рди рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд░ौрд▓ेрдХ्рдЯ рдПрдХ्рдЯ рд╡िрд░ोрдз*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЖंрджोрд▓рди рдХिрд╕ рд╡рд░्рд╖ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: 1905*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рд╣ोрдо рд░ूрд▓ рд▓ीрдЧ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХिрд╕рдиे рдХी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмाрд▓ рдЧंрдЧाрдзрд░ рддिрд▓рдХ рдФрд░ рдПрдиी рдмेрд╕ेंрдЯ*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЦिрд▓ाрдлрдд рдЖंрджोрд▓рди рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рджांрдбी рдпाрдд्рд░ा рдХрд╣ाँ рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕ाрдмрд░рдорддी рдЖрд╢्рд░рдо*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рднрдЧрдд рд╕िंрд╣ рдХो рдХिрд╕ рдХेрд╕ рдоें рдлांрд╕ी рджी рдЧрдИ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд▓ाрд╣ौрд░ рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рдХेрд╕*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЪंрдкाрд░рдг рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдиीрд▓ рдХी рдЦेрддी*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмाрд░рдбोрд▓ी рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХिрд╕рдХे рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕рд░рджाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднрднाрдИ рдкрдЯेрд▓*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдмंрдЧाрд▓ рд╡िрднाрдЬрди рдХे рд╡िрд░ोрдз рдоें рдХौрди-рд╕ा рдЖंрджोрд▓рди рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдЖंрджोрд▓рди*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдирдордХ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХрдм рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдЖ?  
*рдЙрдд्рддрд░: 12 рдоाрд░्рдЪ 1930*

*рдк्рд░рд╢्рди:* рдЕрдиुрд╢ीрд▓рди рд╕рдоिрддि рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд╣ाँ рд╣ुрдИ рдеी?  
*рдЙрдд्рддрд░: рдмंрдЧाрд▓*

*рдк्рд░рд╢्рди:* 1857 рдХी рдХ्рд░ांрддि рдХो рдХिрд╕рдиे ‘рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо’ рдХрд╣ा?  
*рдЙрдд्рддрд░: рд╡ी.рдбी. рд╕ाрд╡рд░рдХрд░*

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░, 28 рдирд╡ंрдмрд░ 2025

рдмीрдоाрд░िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧ

рдмीрдоाрд░िрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧ
ЁЯза  рдЧрдаिрдпा: рдЬोрдб़ो рдоें
ЁЯзардЕрд╕्рдердоा: рдм्рд░ोрди्рдХिрдпрд▓ рд╕्рдиाрдпु
ЁЯзардоोрддिрдпाрдмिंрдж: рдЖंрдЦें
ЁЯзардордзुрдоेрд╣: рдЕрдЧ्рди्рдпाрд╢рдп
ЁЯзардбिрдк्рдеीрд░िрдпा: рдЧрд▓ा
ЁЯзардПрдХ्рдЬिрдоा: рдд्рд╡рдЪा
ЁЯзардЧ्рд▓ूрдХोрдоा: рдЖंрдЦें
ЁЯзардШेंрдШा: рдеाрдпрд░ाрдЗрдб рдЧ्рд░ंрдеि
ЁЯзардкीрд▓िрдпा: рдпрдХृрдд
ЁЯзард▓्рдпूрдХेрдоिрдпा: рд░рдХ्рдд
ЁЯзардорд▓ेрд░िрдпा: рддिрд▓्рд▓ी
ЁЯзардоेрдиिрдирдЬाрдЗрдЯिрд╕: рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдФрд░ рд░ीрдв़ рдХी рд╣рдб्рдбी
ЁЯзардУрдЯिрдЯिрд╕: рдХाрди
ЁЯзардкрдХ्рд╖ाрдШाрдд: рдирд╕ों
ЁЯзардиिрдоोрдиिрдпा: рдлेрдлрдб़ों
ЁЯзардкाрдпрд░िрдпा : рджांрддों рдФрд░ рдорд╕ूрдб़ों рдоें
ЁЯзард░ेрд╣ूрдоैрдЯिрдЬ्‍рдо: рдЬोрдб़ों рдоें
ЁЯзард╕ाрдЗрдирд╕ाрдЗрдЯिрд╕: рд╕ाрдЗрдирд╕ рдЕрд╕्рддрд░ рдХी рд╕ूрдЬрди
ЁЯзардЯॉрди्рд╕िрд▓्рд▓िрддिрд╕: рдЯॉрдирд╕िрд▓
ЁЯзардЯ्рд░ेрдХोрдоा: рдЖंрдЦ
ЁЯзардХ्рд╖рдп рд░ोрдЧ: рдлेрдлрдб़ा
ЁЯзардЯाрдЗрдлाрдЗрдб: рдЖंрдд

рдЧुрд░ुрд╡ाрд░, 27 рдирд╡ंрдмрд░ 2025

CBSE SAMPLE QUESTION PAPER - CLASS 10 - COURSE B

  рдХрдХ्рд╖ा : X                                                                                                                                   рдкूрд░्рдгांрдХ:40      рджिрдиांрдХ : /11/25                                                                                                                   рдЕрд╡рдзि: 1.5 рдШंрдЯे

рдиिрд░्рджेрд╢ : 

        рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рдирдкрдд्рд░ рдХे рдЪाрд░ рдЦंрдб рд╣ै – рдХ, рдЦ, рдЧ, рдШ

        рдЪाрд░ों рдЦंрдбों рдХे рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै |

        рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рд▓िрдП рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЕंрдХ рд╕ाрдордиे рджिрдП рдЧрдП рд╣ै |

----------------------------------------------------------------------------------------------------------


                                                               рдЦंрдб рдХ [рдЕрдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢]

рдк्рд░рд╢्рди1. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ рдХो рдкрдв़рдХрд░ рджिрдП рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                                          [1+1+1+2+2=7]

рдЖрдЬ рдХी рддेрдЬ рд░реЮ्рддाрд░ рджुрдиिрдпा рдоें рд╕ूрдЪрдиा рдФрд░ рд╕ंрдЪाрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдиे рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХो рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ी рдХे рд╕ाрде, рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╕ंрд╡ाрдж рдХी рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдкрд░ рдЗрд╕рдХा рдЕрд╕рд░ рднी рджेрдЦा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдкрд░ рд╣рдоाрд░ी рдкрд╣рдЪाрди рдк्рд░ोрдлाрдЗрд▓ рдФрд░ рдкोрд╕्рдЯ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЧреЭी рдЬाрддी рд╣ै,рдЬрдмрдХि рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рдЕрдиुрднрд╡, рдзैрд░्рдп, рдФрд░ рдЧрд╣рд░े рдоाрдирд╡ीрдп рд░िрд╢्рддे рдзीрд░-рдзीрд░े  рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдЪрд▓े рдЬाрддे рд╣ैं| рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдоूрд▓ рддрдд्рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдирд╣ीं,рдмрд▓्рдХि рд╣рдоाрд░े рднीрддрд░ рдХे рдоूрд▓्рдп,рд╕ोрдЪрдиे рдХे рдвंрдЧ рдФрд░ рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдоें рдЫिрдкा рд╣ोрддा рд╣ै। рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдЧрддि рддрдм рд╕ाрд░्рдердХ рд╣ै рдЬрдм рд╡рд╣ рдоाрдирд╡рддा рдХी рдЬрдб़ों рдХो рдкोрд╖िрдд рдХрд░े рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддाрдиे -рдмाрдиे рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрдП। рдпрджि рддрдХрдиीрдХ рдХेрд╡рд▓ рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд▓ाрдн рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣ рдЬाрдП, рддो рдпрд╣ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЪेрддрдиा рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдк्рд░рдЧрддि рд╡рд╣ी рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиा, рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рдг рд╕ोрдЪ рдФрд░ рд╕ाँрдЭा рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдПрдХ рд╕ाрде рдмрдв़ें।

      (рдХ) рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП?

(1) рддाрдд्рдХाрд▓िрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рджेрдиा                                       (ii) рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рддाрдиे-рдмाрдиे рдХो рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा

(iii) рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд▓ाрдн рдмрдв़ाрдиा                                          (iv) рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдиा

(рдЦ) " рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рдоूрд▓ рддрдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдоें рдирд╣ीं..." - рдпрд╣ाँ 'рдоूрд▓ рддрдд्рд╡' рд╕े рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ै-

(1) рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рдоूрд▓्рдп-рддंрдд्рд░      (ii) рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдкोрд╢ाрдХ рдФрд░ рднोрдЬрди

(iii) рдзाрд░्рдоिрдХ рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬ                                               (iv) рдХрд▓ा рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд

(рдЧ) рдХрдерди: рдХेрд╡рд▓ рддрдХрдиीрдХी рд╕ाрдзрдиों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдк्рд░рдЧрддि, рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХो рдХрдордЬोрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै।

  рдХाрд░рдг : рддрдХрдиीрдХ рдпрджि рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд▓ाрдн рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рд░рд╣ рдЬाрдП, рддो рдпрд╣ рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рдЪेрддрдиा рдХो рдХрдордЬोрд░ рдмрдиाрддी рд╣ै।

рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдиिрдП -

(1) рдХрдерди рдФрд░ рдХाрд░рдг рджोрдиों рд╕рд╣ी рд╣ैं                  (ii) рдХाрд░рдг, рдХрдерди рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдирд╣ीं рдХрд░рддा।

(iii) рдХрдерди рд╕рд╣ी рд╣ै, рдкрд░ рдХाрд░рдг рдЧрд▓рдд рд╣ै                           (iv) рдХрдерди рдЧрд▓рдд рд╣ै, рдкрд░ рдХाрд░рдг рд╕рд╣ी рд╣ै।

(рдШ) рддрдХрдиीрдХी рдк्рд░рдЧрддि рдХो рд╕ाрд░्рдердХ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрди рдмाрддों рдХा рд╕рдоाрд╡ेрд╢ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

(рдЩ) рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдкрд░ рдиिрд░्рдоिрдд рдкрд╣рдЪाрди рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ीрдоिрдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै?

 

рдЦंрдб-'рдЦ' (рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡्рдпाрдХрд░рдг)

рдк्рд░рд╢्рди2. рдкрджрдмंрдз' рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рджो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                                                                                  [1X2=2]

              1.     рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХा рдЬрдЬ़्рдмा рд▓िрдП рд╣рдо рд╕рдм рдЬुрд▓ूрд╕ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП। рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╕े рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдкрджрдмंрдз рдЪुрдирдХрд░ рд▓िрдЦिрдП।

              2.     рдлूрд▓ рдХी рддрд░рд╣ рдЦिрд▓ी рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡ाрдоीрд░ो рдЖрдЬ рдЪुрдк рдеी। рдкंрдХ्рддि рдоें рд░ेрдЦांрдХिрдд рдкрджрдмंрдз рдХा рднेрдж рд▓िрдЦिрдП।         

          3.    рдХिрд╕ी рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╕ंрдЬ्рдЮा рдкрджрдмंрдз рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХैрд╕े рдХी рдЬाрддी рд╣ै? рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрдХрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП

рдк्рд░рд╢्рди3. 'рд░рдЪрдиा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡ाрдХ्рдп рд░ूрдкांрддрд░рдг' рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рджो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                          [1X2=2]

          1.    рдЬрдм рд╣рдо рдЕрдХेрд▓े рдкрдб़рддे рд╣ैं рддрдм рдЕрдкрдиे рдЖрдкрд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдб़рдмрдб़ाрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рд╡ाрдХ्рдп рдХा рднेрдж рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдХाрд░рдг рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП|

          2.    рд░ीрддि рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджोрдиों рдХा рдПрдХ рд╣ी рдЧाँрд╡ рдХा рд╣ोрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдеा। рд╡ाрдХ्рдп рдХा рднेрдж рд▓िрдЦिрдП|

          3.     рддँрддाрд░ा рд╡ाрдоीрд░ो рдХा рдЧीрдд рд╕ुрдирдХрд░ рд╣ोрд╢-рд╣рд╡ाрд╢ рдЦो рдмैрдаा। рдоिрд╢्рд░ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд░ूрдкांрддрд░िрдд рдХीрдЬिрдП।

рдк्рд░рд╢्рди4. рд╕рдоाрд╕ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рджो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                                                                        [1X2=2]

              1.      'рдкुрд╕्рддрдХाрд▓рдп' рдкрдж рдХिрд╕ рд╕рдоाрд╕ рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпों?

              2.      рднрдпाрдХुрд▓' рд╕ाрдоाрд╕िрдХ рдкрдж рдХा рд╡िрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рдХे рднेрдж рднी рд▓िрдЦिрдП।

              3.      рдЪрдХ्рд░ рд╣ै рдкाрдгि рдоें рдЬिрд╕рдХे рдЕрд░्рдеाрдд рд╡िрд╖्рдгु' рд╕рдорд╕्рдд рдкрдж рдмрдиाрдХрд░ рднेрдж рдХा рдиाрдо рд▓िрдЦिрдП।

рдк्рд░рд╢्рди5. рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рджो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                                                                                      [1X2=2]

              1.     рдПрдХ-рдПрдХ рдкрд▓ рдкрд╣ाрдб़ рд╣ोрдиा' рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдХा рд╡ाрдХ्рдп рдмрдиाрдЗрдП ।

              2.     рд╡ाрдоीрд░ो рдХे рд░ुрджрди рд╕्рд╡рд░ों рдХो рд╕ुрдирдХрд░ рдЙрд╕рдХी рдоाँ рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪी рдФрд░ рджोрдиों рдХो рджेрдЦрдХрд░____ рдЙрдаी।'рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдоुрд╣ाрд╡рд░े рдж्рд╡ाрд░ा рд░िрдХ्рдд рд╕्рдеाрди рдХी рдкूрд░्рддि рдХीрдЬिрдП।

              3.     рдШрдоंрдб рдиे рд░ाрд╡рдг рдХा рдиाрдоोрдиिрд╢ाрди рдоिрдЯा рджिрдпा рдеा| рдкंрдХ्рддि рд╕े рдоुрд╣ाрд╡рд░ा рдЪुрдирдХрд░ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдк्рд░рдпोрдЧ рдХीрдЬिрдП|

рдЦंрдб рдЧ [рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ рдПрд╡ं рдкूрд░рдХ рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ]

рдк्рд░рд╢्рди6. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрдж्рдпांрд╢ рдХो рдкрдв़рдХрд░ рдкूрдЫे рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕рд╣ी рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рд▓िрдЦिрдП|                                   [1X4=4]

      рдХंрдкрдиी рдмाрдЧ рдХे рдоुрд╣ाрдиे рдкрд░

     рдзрд░ рд░рдЦी рдЧрдИ рд╣ै рдпрд╣ 1857 рдХी рддोрдк 

     рдЗрд╕рдХी рд╣ोрддी рд╣ै рдмреЬी рд╕рдо्рд╣ाрд▓,рд╡िрд░ाрд╕рдд рдоें рдоिрд▓े

     рдХंрдкрдиी рдмाрдЧ  рдХी рддрд░рд╣ 

    рд╕ाрд▓ рдоें рдЪрдордХाрдИ рдЬाрддी рд╣ै рджो рдмाрд░| 

    рд╕ुрдмрд╣-рд╢ाрдо рдХंрдкрдиी рдмाрдЧ рдоें рдЖрддे рд╣ैं рдмрд╣ुрдд рд╕े рд╕ैрд▓ाрдиी

    рдЙрди्рд╣ें рдмрддाрддी рд╣ै рдпрд╣ рддोрдк рдХि рдоैं рдмрдб़ी рдЬрдмрд░ 

    рдЙрдб़ा рджिрдП рдеे рдоैंрдиे рдЕрдЪ्рдЫे-рдЕрдЪ्рдЫे рд╕ूрд░рдоाрдУं рдХे рдзрдЬ्рдЬे|

(i) 1857 рдХे рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рддोрдк рдХो рдХिрд╕рдиे рдмрдирд╡ाрдпा рдеा?

 (рдХ) рд░ाрдиी рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдмाрдИ рдиे                     (рдЦ) рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╣ рдЬреЮрд░ рдиे   (рдЧ) рдоंрдЧрд▓ рдкांрдбे рдиे (рдШ) рдИрд╕्рдЯ рдЗंрдбिрдпा рдХंрдкрдиी рдиे

(ii) ‘рдХंрдкрдиी рдмाрдЧ рдХे рдоुрд╣ाрдиे рдкрд░---рдкंрдХ्рддि рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдоुрд╣ाрдиे рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै:

(1)      рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░                             (рдЦ) рдмрдб़ा рдж्рд╡ाрд░                                   (рдЧ) рдЕंрддिрдо рдж्рд╡ाрд░          (рдШ) рдЫोрдЯा рдж्рд╡ाрд░

(iii) рд╡рд░्рд╖ рдоें рддोрдк рдЪрдордХाрдиे рдХे рджो рджिрди рд╣ोंрдЧे:

 (рдХ) рдЧांрдзी рдЬрдпंрддी, рдирд╡рд╡рд░्рд╖  (рдЦ) рдирд╡рд╡рд░्рд╖, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕

 (рдЧ) рдЧांрдзी рдЬрдпंрддी, рдмाрд▓ рджिрд╡рд╕          (рдШ) рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕, рдЧрдгрддंрдд्рд░ рджिрд╡рд╕

(iv) рдкрдж्рдпांрд╢ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рддोрдк рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдеी

(рдХ) рд╕ुंрджрд░ рдФрд░ рдмрдв़िрдпा рдеी    (рдЦ) рдкрд░्рдпрдЯрдХ рдЙрд╕े рджेрдЦрдиे рдЖрддे рдеे

 (рдЧ) рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддा рдкрд░ рдЧрд░्рд╡ рдеा             (рдШ) рд╕ाрд▓ рдоें рджो рдмाрд░ рдЪрдордХाрдпा рдЬाрддा рдеा

 

 

рдк्рд░рд╢्рди7. рдкрдж्рдп рдЦंрдб рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХिрди्рд╣ीं рджो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                           [2X2=4]

              1.     рдХрд╡ि рддोрдк рдХो рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рдЪिрдб़िрдпों рдХे рдЦेрд▓рдиे рдХी рд╡рд╕्рддु рдоाрдд्рд░ рдмрддाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдмрд╣ाрдиे рдХрд╡ि рдХ्рдпा рджрд░्рд╢ाрдиा    рдЪाрд╣рддा рд╣ै?

              2. ‘рддोрдк’ рдХрд╡िрддा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдмрддाрдЗрдП рдХि рдкूрд░्рд╡рдЬों рд╕े рдоिрд▓ी рдзрд░ोрд╣рд░ рдХो рд╕ंрднाрд▓рдХрд░ рдХ्рдпों рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै?

              3. рд╕рд╣рд╕्рд░ рджृрдЧ – рд╕ुрдорди ‘ рд╕े рдХ्рдпा рддाрдд्рдкрд░्рдп рд╣ै ?рдХрд╡ि рдиे рдЗрд╕ рдкрдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рд╣ोрдЧा?

 

рдк्рд░рд╢्рди8. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдкрдаिрдд рдЧрдж्рдпांрд╢ рдХो рдкрдв़рдХрд░ рдкूрдЫे рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдЪिрдд рд╡िрдХрд▓्рдк рдЪुрдирдХрд░ рд▓िрдЦिрдП|                [1X3=3]

  рджुрдиिрдпा рдХैрд╕े рд╡рдЬूрдж рдоें рдЖрдИ? рдкрд╣рд▓े рдХ्рдпा рдеी? рдХिрд╕ рдмिंрджु рд╕े рдЗрд╕рдХी рдпाрдд्рд░ा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ? рдЗрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдЕрдкрдиी  рддрд░рд╣ рд╕े рджेрддा рд╣ै, рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧ्рд░ंрде рдЕрдкрдиी-рдЕрдкрдиी рддрд░рд╣ рд╕े। рд╕ंрд╕ाрд░ рдХी рд░рдЪрдиा рднрд▓े рд╣ी рдХैрд╕े рд╣ुрдИ рд╣ो рд▓ेрдХिрди рдзрд░рддी рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХी рдирд╣ीं рд╣ै। рдкंрдЫी, рдоाрдирд╡, рдкрд╢ु, рдирджी, рдкрд░्рд╡рдд, рд╕рдоंрджрд░ рдЖрджि рдХी рдЗрд╕рдоें рдмрд░ाрдмрд░ рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рд╣ै। рдпрд╣ рдФрд░ рдмाрдд рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рдоें рдоाрдирд╡ рдЬाрддि рдиे рдЕрдкрдиी рдмुрдж्рдзि рд╕े рдмрдб़ी-рдмрдб़ी рджीрд╡ाрд░ें рдЦрдб़ी рдХрд░ рджी рд╣ैं। рдкрд╣рд▓े рдкूрд░ा рд╕ंрд╕ाрд░ рдПрдХ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рдоाрди рдеा рдЕрдм рдЯुрдХрдб़ों рдоें рдмँрдЯрдХрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рджूрд░ рд╣ो рдЪुрдХा рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдмрдб़े-рдмрдб़े рджрд▓ाрдиों-рдЖँрдЧрдиों рдоें рд╕рдм рдоिрд▓-рдЬुрд▓рдХрд░ рд░рд╣рддे рдеे| рдЕрдм рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдбिрдм्рдмे рдЬैрд╕े рдШрд░ों рдоें рдЬीрд╡рди рд╕िрдордЯрдиे рд▓рдЧा рд╣ै। рдмрдв़рддी рд╣ुрдИ рдЖрдмाрджिрдпों рдиे рд╕рдоंрджрд░ рдХो рдкीрдЫे рд╕рд░рдХाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै, рдкेрдб़ों рдХो рд░ाрд╕्рддों рд╕े рд╣рдЯाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै, рдлैрд▓рддे рд╣ुрдП рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиे рдкंрдЫिрдпों рдХो рдмрд╕्рддिрдпों рд╕े рднрдЧाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै

(i) рдзрд░рддी рдХे рдмाрд░े рдоें рдХ्рдпा рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै?

  (рдХ) рдзрд░рддी рдоाрдирд╡ рдХी рд╣ै                                  (рдЦ) рдзрд░рддी рдХा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ै

  (рдЧ) рдзрд░рддी рд╕рдмрдХी рд╕ाрдЭी рд╣ै                                           (рдШ) рдзрд░рддी рд╕рд╣рдирд╢ीрд▓ рд╣ै

(ii) рдмрдв़рддी рдЖрдмाрджिрдпों рдХा рдХ्рдпा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ुрдЖ рд╣ै?

 (рдХ) рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдЦोрдЬ рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ                                    (рдЦ) рд╕рдоुрдж्рд░ рдХो рдкीрдЫे рдзрдХेрд▓рдиा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ।            

 (рдЧ) рд╕рдм рдЕрдкрдиे рд▓िрдП рд╕्рдеाрди рдЦोрдЬрдиे рд▓рдЧे।                       (рдШ) рд▓ूрдЯ-рдкाрдЯ рдХी рдШрдЯрдиाрдПँ рдмрдв़рдиे рд▓рдЧीं।

(iii) “рд╕рдоंрджрд░ рдХो рдкीрдЫे рд╕рд░рдХाрдиा" рд╡ाрдХ्рдпांрд╢ рдХा рдЖрд╢рдп рдХ्рдпा рд╣ै?

  (рдХ) рд╕рдоुрдж्рд░ рдХे рдЬрд▓рд╕्рддрд░ рдХो рдХрдо рдХрд░рдиा                                                      (рдЦ) рд╕рдоुрдж्рд░ рд╕े рд░ेрдд рдиिрдХाрд▓рдиा

  (рдЧ) рддрдЯ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдЕрддिрдХ्рд░рдордг рдФрд░ рднूрдоि рдХा рдХृрдд्рд░िрдо рд╡िрд╕्рддाрд░                      (рдШ) рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЬीрд╡рди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा

рдк्рд░рд╢्рди9. рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдХिрди्рд╣ीं рджो рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджीрдЬिрдП|                                                  [2X2=4]

              1.     рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓рддा рдоें рд▓ेрдЦрдХ рдиे рдЕрдкрдиी рдоाँ рдФрд░ рдкрдд्рдиी рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоें рдХ्рдпा рдЕंрддрд░ рдЕрдиुрднрд╡    рдХिрдпा? ‘рдЕрдм рдХрд╣ाँ рджूрд╕рд░े рдХे рджुрдЦ рд╕े рджुрдЦी рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े’ рдкाрда рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд▓िрдЦिрдП|

              2. рд╢ेрдЦ рдЕрдпाрдЬ़ рдХे рдкिрддा рдЕрдкрдиे рдмाрдЬू рдкрд░ рдХाрд▓ा рдЪ्рдпोंрдЯा рд░ेंрдЧрддा рджेрдЦ рднोрдЬрди рдЫोрдб़рдХрд░ рдХ्рдпों рдЙрда рдЦрдб़े рд╣ुрдП?

              3. рддрддाँрд░ा рдЦूрдм рдкрд░िрд╢्рд░рдо рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рдХрд╣ाँ рдЧрдпा ?рд╡рд╣ाँ рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ौंрджрд░्рдп рдХा рд╡рд░्рдгрди рдЕрдкрдиे рд╢рдм्рджों рдоें рдХीрдЬिрдП|

рдк्рд░рд╢्рди10. рдк्рд░ाрдпः рдЕрднिрднाрд╡рдХ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЦेрд▓рдХूрдж рдоें рдЬ्рдпाрджा рд░ुрдЪि рд▓ेрдиे рдкрд░ рд░ोрдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╕рдордп рдмрд░рдмाрдж рди рдХрд░рдиे рдХी рдирд╕ीрд╣рдд         рджेрддे рд╣ैं। рдмрддाрдЗрдП рдЦेрд▓ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдк рдХौрди рд╕े рдРрд╕े рдиिрдпрдо-рдХाрдпрджों рдХो рдЕрдкрдиाрдПँрдЧे рдЬिрд╕рд╕े рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХो рдЖрдкрдХे рдЦेрд▓ рдкрд░ рдЖрдкрдд्рддि рди рд╣ो?                                                                                              [3X1=3]

      рдЕрдерд╡ा

рд╣ेрдбрдоाрд╕्рдЯрд░ рд╢рд░्рдоा рдЬी рдиे рдкीрдЯी рд╕ाрд╣рдм рдХो рдХ्рдпों рдоुрдЕрдд्рддрд▓ рдХрд░ рджिрдпा?

 

рдЦंрдб рдШ (рд▓ेрдЦрди)

рдк्рд░рд╢्рди11. рдЖрдкрдХे рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдЦेрд▓ рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рдеा। рдЗрд╕ी рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХी рдШрдб़ी рдЦो рдЧрдИ। рдШрдб़ी рд░ंрдЧ, рдбाрдпрд▓   рдЖрджि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдПрдХ рд╕ूрдЪрдиा рдЖрд▓ेрдЦ рдХीрдЬिрдП। рдЖрдк рджрд╕рд╡ीं рдХे рдЫाрдд्рд░ рд╕ुрдЧंрдз/рд╕ुрдЧंрдзा рд╣ैं।                                          [4]

      рдЕрдерд╡ा

рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдХॉрд▓ोрдиी рдмी-рдм्рд▓ॉрдХ рд░ाрдЬрдирдЧрд░ рдмैंрдЧрд▓ोрд░ рдХे рд╕рдЪिрд╡ рд╣ैं। рдЖрдк рдЗрд╕ рдмाрд░ рд╡рд░्рд╖ा рдЛрддु рдоें рдЕрдзिрдХाрдзिрдХ рдкौрдзे рд▓рдЧाрдХрд░ рд╣рд░िрдпाрд▓ी рд▓ाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╕ूрдЪрдиा рдЖрд▓ेрдЦ рддैрдпाрд░ рдХीрдЬिрдП।

рдк्рд░рд╢्рди12.  рдЖрдк рд░ोрд╢рдиी рдоोрдордмрдд्рддी рдХंрдкрдиी рдХे рдПрдХ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рд╣ैं рдЗрд╕ рдХंрдкрдиी рдХे рдк्рд░рдЪाрд░ рдк्рд░рд╕ाрд░ рд╣ेрддु рдПрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рд▓िрдЦिрдП। [3]

      рдЕрдерд╡ा

рдЖрдкрдХे рдоोрд╣рд▓्рд▓े рдоें рдкाрд▓рддू рдЬाрдирд╡рд░ों рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдЦोрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╡िрдЬ्рдЮाрдкрди рддैрдпाрд░ рдХीрдЬिрдП।

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

рд░рд╡िрд╡ाрд░, 30 рдЬूрди 2024

BIHARI KE DOHE

 

1. рдЫाрдпा рднी рдХрдм рдЫाрдпा рдвूंрдврдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै

рдЙрдд्рддрд░ 

рдЬेрда рдХे рдорд╣ीрдиे рдХी рджोрдкрд╣рд░ рдХी рдк्рд░рдЪंрдб рдЧрд░्рдоी рдоें рдЫाрдпा рднी рдЫाрдпा рдвूंрдврдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै।  рдзूрдк рдЗрддрдиी рддेрдЬ рд╣ोрддी рд╣ै рдХी рд╕рд░ рдкрд░ рдЖрдиे рд▓рдЧрддी рдЬिрд╕рд╕े рдЫाрдпा рдЫोрдЯी рд╣ोрддी рдЬाрддी рд╣ै। 

2. рдмिрд╣ाрд░ी рдХी рдиाрдпिрдХा рдпрд╣ рдХ्рдпों рдХрд╣рддी рд╣ै 'рдХрд╣िрд╣ै рд╕рдмु рддेрд░ौ рд╣िрдпौ, рдоेрд░े рд╣िрдп рдХी рдмाрдд' - рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।

рдЙрдд्рддрд░

рдмिрд╣ाрд░ी рдХी рдиाрдпिрдХा рдЕрдкрдиे рдк्рд░िрдп рдХो рд╕ंрджेрд╢ рджेрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ै рдкрд░ рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рд▓िрдЦрддे рд╕рдордп рдХँрдкрдХрдкी рдФрд░ рдЖँрд╕ू рдЖ рдЬाрддे рд╣ैं। рдХिрд╕ी рдХे рд╕ाрде рд╕ंрджेрд╢ рднेрдЬेрдЧी рддो рдХрд╣рддे рд▓рдЬ्рдЬा рдЖрдПрдЧी। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рд╣ рд╕ोрдЪрддी рд╣ै рдХि рдЬो рд╡िрд░рд╣ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдЙрд╕рдХी рд╣ै, рд╡рд╣ी рдЙрд╕рдХे рдк्рд░िрдп рдХी рднी рд╣ोрдЧी। рдЕрдд: рд╡рд╣ рдХрд╣рддी рд╣ै рдХि рдЕрдкрдиे рд╣ृрджрдп рдХी рд╡ेрджрдиा рд╕े рдоेрд░ी рд╡ेрджрдиा рдХो рд╕рдордЭ рдЬाрдПँрдЧे।

3.
рд╕рдЪ्рдЪे рдорди рдоें рд░ाрдо рдмрд╕рддे рд╣ैं−рджोрд╣े рдХे рд╕ंрджрд░्рднाрдиुрд╕ाрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП।

рдЙрдд्рддрд░

рдмिрд╣ाрд░ी рдЬी рдИрд╢्рд╡рд░ рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рд▓िрдП рдзрд░्рдо рдХрд░्рдордХांрдб рдХो рджिрдЦाрд╡ा рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। рдоाрд▓ा рдЬрдкрдиे, рдЫाрдкे рд▓рдЧрд╡ाрдиा, рдоाрдеे рдкрд░ рддिрд▓рдХ рд▓рдЧрд╡ाрдиे рд╕े рдк्рд░рднु рдирд╣ीं рдоिрд▓рддे। рднрдЧрд╡ाрди рд░ाрдо рддो рд╕рдЪ्рдЪे рдорди рдХी рднрдХ्рддि рд╕े рд╣ी рдк्рд░рд╕рди्рди рд╣ोрддे рд╣ैं।

4.
рдЧोрдкिрдпाँ рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХी рдмाँрд╕ुрд░ी рдХ्рдпों рдЫिрдкा рд▓ेрддी рд╣ैं?

рдЙрдд्рддрд░

рдЧोрдкिрдпाँ рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рд╕े рдмाрддें рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ैं। рд╡े рдХृрд╖्рдг рдХो рд░िрдЭाрдиा рдЪाрд╣рддी рд╣ैं। рдкрд░рди्рддु рдХृрд╖्рдг рдЬी рдХो рдЕрдкрдиी рдмाँрд╕ुрд░ी рдмेрд╣рдж рдк्рд░िрдп рд╣ै рд╡े рд╕рджैрд╡ рдЙрд╕े рд╣ी рдмрдЬाрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХा рдз्рдпाрди рдЕрдкрдиी рдФрд░ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмाँрд╕ुрд░ी рдЫिрдкा рджेрддी рд╣ैं।

5.
рдмिрд╣ाрд░ी рдХрд╡ि рдиे рд╕рднी рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рднी рдХैрд╕े рдмाрдд рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЗрд╕рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХिрдпा рд╣ै? рдЕрдкрдиे рд╢рдм्рджों рдоें рд▓िрдЦिрдП।

рдЙрдд्рддрд░

рдмिрд╣ाрд░ी рдиे рдмрддाрдпा рд╣ै рдХि рдиाрдпрдХ рдФрд░ рдиाрдпिрдХा рд╕рдмрдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдЗрд╢ाрд░ों рдоें рдЕрдкрдиे рдорди рдХी рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं। рдиाрдпрдХ рдиे рд╕рдмрдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдоें рдиाрдпिрдХा рдХो рдЗрд╢ाрд░ा рдХिрдпा। рдиाрдпिрдХा рдиे рдЗрд╢ाрд░े рд╕े рдордиा рдХिрдпा। рдЗрд╕ рдкрд░ рдиाрдпрдХ рд░ीрдЭ рдЧрдпा। рдЗрд╕ рд░ीрдЭ рдкрд░ рдиाрдпिрдХा рдЦीрдЬ рдЙрдаी। рджोрдиों рдХे рдиेрдд्рд░ рдоिрд▓े, рдиाрдпрдХ рдк्рд░рд╕рди्рди рдеा рдФрд░ рдиाрдпिрдХा рдХी рдЖँрдЦों рдоें рд▓рдЬ्рдЬा рдеी।

(
рдЦ) рднाрд╡ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХीрдЬिрдП-

1.
рдордиौ рдиीрд▓рдордиी-рд╕ैрд▓ рдкрд░ рдЖрддрдкु рдкрд░्рдпौ рдк्рд░рднाрдд।

 

рдЙрдд्рддрд░ 

 

рдЗрд╕ рдкंрдХ्рддि рдоें рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХी рддुрд▓рдиा рдиीрд▓рдордгि рдкрд░्рд╡рдд рд╕े рдХी рдЧрдпी рд╣ै। рдЙрдирдХे рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╕ौंрджрд░्рдп рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдРрд╕ा рдк्рд░рддीрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдордиो рдиीрд▓рдордгि рдкрд░्рд╡рдд рдкрд░ рдк्рд░ाрддः рдХाрд▓ीрди рд╕ूрд░्рдп рдХी рдзूрдк рдлैрд▓ी рд╣ो। 

 

2. рдЬрдЧрддु рддрдкोрдмрди рд╕ौ рдХिрдпौ рджीрд░рдШ-рджाрдШ рдиिрджाрдШ।

рдЙрдд्рддрд░

рдмिрд╣ाрд░ी рдЬी рдиे рдЗрд╕ рдкंрдХ्рддि рдж्рд╡ाрд░ा рдпрд╣ рдмрддाрдпा рд╣ै рдХि рдЧ्рд░ीрд╖्рдо рдЛрддु рдХी рднीрд╖рдг рдЧрд░्рдоी рд╕े рдкूрд░ा рдЬंрдЧрд▓ рддрдкोрд╡рди рдмрди рдЧрдпा рд╣ै। рд╕рдмрдХी рдЖрдкрд╕ी рджुрд╢्рдордиी рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै। рд╕ाँрдк, рд╣िрд░рдг рдФрд░ рд╕िंрд╣ рд╕рднी рдЧрд░्рдоी рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ाрде рд░рд╣ рд░рд╣े рд╣ैं।

3.
рдЬрдкрдоाрд▓ा, рдЫाрдкैं, рддिрд▓рдХ рд╕рд░ै рди рдПрдХौ рдХाрдоु।

рдорди-рдХाँрдЪै рдиाрдЪै рдмृрдеा, рд╕ाँрдЪै рд░ाँрдЪै рд░ाрдоु।।

рдЙрдд्рддрд░

рдмिрд╣ाрд░ी рдХा рдоाрдирдиा рд╣ै рдХि рдмाрд╣рд░ी рдЖрдбрдо्рдмрд░ों рд╕े рдИрд╢्рд╡рд░ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддे। рдоाрд▓ा рдлेрд░рдиे, рд╣рд▓्рджी рдЪंрджрди рдХा рддिрд▓рдХ рд▓рдЧाрдиे рдпा рдЫाрдкै рд▓рдЧाрдиे рд╕े рдПрдХ рднी рдХाрдо рдирд╣ीं рдмрдирддा। рдХрдЪ्рдЪे рдорди рд╡ाрд▓ों рдХा рд╣ृрджрдп рдбोрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै। рд╡े рд╣ी рдРрд╕ा рдХрд░рддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рд░ाрдо рддो рд╕рдЪ्рдЪे рдорди рд╕े рдпाрдж рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХे рд╣ृрджрдп рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं।